افزوده شده است . ب - اللبّ في حدوث العالم : اين رساله از رسالات فلسفي ملّا محسن فيض كاشاني است كه در آن مشى كلامي واخبارى نداشته ودر راستا وچارچوب حكماى اسلامى گام برداشته است . در اين رساله ، فيض حدوث عالم را به معناى ذاتي كه ديدگاه حكماى اسلامى است گرفته وزمان موهوم أهل كلام را وهمى پنداشته كه از سوء فهم ايشان نشأت يافته است كه در آن از جهات مختلف تناقض وجود دارد ( تمهيد 1 ) . از نظر فيض ، افتقار عالم به صانع به جهت فاصلهء زماني بين خالق ومخلوق نيست ، تا با نفى حدوث زماني ، عدم احتياج عالم نتيجة گرفته شود ؛ بلكه تعطيل جود وبخشش مفيض مطلق غير جايز ومحال است . وقائلان به حدوث زماني در واقع همان سخن أهل يهود را مىزنند كه : « يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ » « 1 » ( أصل 3 ) . يكى از نكات قابل توجه در اين رساله آن است كه : فيض بر خلاف ساير نوشته‌هايش جانب نظر خاص أستاذ خود صدر المتألهين شيرازي را گرفته ، وارتباط بين متحرّك وثابت وطبيعت وماوراى طبيعت را بر أساس حركت جوهري تبيين مىنمايد ، هر چند كه نامى از اين اصطلاح نمىبرد ( وصل 11 ) . فيض مقصود آيات وروايات از حدوث را نيز حدوث ذاتي دانسته واستدلال مىكند كه در هيچ كجا ائمهء أطهار عليهم السلام وقتي در مورد حدوث مورد سؤال قرار گرفته‌اند ، به فاصلهء زماني خدا با مخلوقاتش اشاره نكرده‌اند ؛ بلكه صرفاً به حدوث وصانع استدلال نموده‌اند . همين موضع‌گيرى فيض است كه به مذاق برخى خوش نيامده وبرخى تعليقه‌هاى نوشته شده بر اين رساله را به شكل انتقادى ودر واقع ردّيه در آورده‌اند . ج - اللباب في علم اللَّه تعالى : مسألهء علم الهى واحاطهء حضرت حقّ تعالى موضوعي نيست كه هيچ يك از فرق ومذاهب اسلامى در آن اختلافى داشته باشند وهمه ايمان دارند كه هر موجودى در پيشگاه الهى حاضر است . وآنچه بين مذاهب وفرق ايجاد اختلاف كرده ، بحث

--> ( 1 ) - المائدة : 64 .